Yasaklanan Kitaplar Haftası: 24-30 Eylül

Yasaklanan Kitaplar Haftası: 24-30 Eylül

Her yıl kutlanan Yasaklanan Kitaplar Haftası (Banned Books Week), bu yıl da tam bu hafta, 24-30 Eylül arasında kutlanıyor. İyi ki de kutlanıyor! Google’da “banned books” (yasaklanan kitaplar) diye minik bir arama yaptığınızda eminim ki çok şaşıracaksınız çünkü bugün en sevdiklerimiz arasında yer alan, Harry Potter serisinden, George Orwell’in 1984’üne kadar pek çok kitap, bir zamanlar, dünyanın bir köşesinde yasaklanmış. Nedenini anlamak da zor değil aslında…

yasaklanan kitaplar

Yasaklanan Kitaplar: Okuma hakkımı elimden alma

Kitaplar, küçüklüğümden beri en sevdiğim seyahatlerim oldu. Yeni yerler, yeni insanlar, yeni hisler keşfetmek ve hiç bilmediğin, bilmediğinin bile farkında olmadığın şeyleri öğrenmek için daha iyi ve etkili bir yöntem var mı? Mesela, İstanbul’da, benimkine benzer ailelerin bana benzeyen çocuklarıyla büyüyen bir kız olarak Yahudi Soykırım’ını tarih dersinde öğrenirdim, evet. Ancak Anne Frank’in Günlüğü olmasaydı o insanların neler yaşadığını, nasıl bir durumda olduklarını ve tüm olanlara rağmen ayakta kalma çabalarını anlayabilir miydim? Hayır, hiç sanmıyorum; bu dönem, sadece bir tarih ve başlık olarak kalırdı aklımda…

Bu yıl okuduğum ve bir süre etkisinden çıkamadığım, hala da sürekli bir şekilde aklıma düşen, Maya Angelou’nun Annem ve Ben isimli kitabında yazar şöyle diyor:

Sesimin, insanları öldürecek kadar güçlü olduğuna karar verdim.

Bu, gerçekten de böyle. Daha yeni okuyup bitirdiğim, Angie Thomas’ın Sessiz Kalma! isimli romanı da bunu ele alıyor. Bir ses, pek çok şeyi değiştirebilir. Ancak ağzımızdan çıkanı duyan insan sayısı kısıtlı da olabilir. İşte, tam bu noktada yazı işin içine giriyor: Seslerin dağılmasını, mesajların elden ele, kalben kalbe ulaşmasını, insanların bir şeyleri sorgulamasını, düşünmesini sağlıyor. Yasaklanan kitaplar da bu yüzden yasaklanıyor işte; bazı insanların dediğinin dışına çıkmayalım, kendimiz için düşünmeyelim, beynimizi kullanmadan yaşamaya devam edelim diye. Bu durumu başarılı bir şekilde ortaya koyan bir kitap da Ray Bradbury’nin Fahrenheit 451’idir:

Kitaplar bize ne tür eşekler ve aptallar olduğumuzu hatırlatmak içindir. Kitaplar, tören alayı büyük bir gürültü içinde caddede ilerlerken, Sezar’ın kulağına ‘Unutma, Sezar, sen de ölümlüsün’ diyen pretoryen muhafızlarıdır.

Yasaklanan kitaplar arasında Harry Potter da var

Harry Potter, zamanında büyüyü ve cadılığı teşvik ettiği için Rusya’da yasaklanmıştı. Ancak Harry Potter’ı yasaklanan kitaplar arasına alan sadece Rusya değil; konuşma özgürlüğüyle övünen ABD’de dahi kitaplar cadılığı ve büyücülüğü destekledikleri söylenerek yasaklandı ve hatta yakıldı. Harry Potter’ın da iyi bir örnek olabileceği şekilde, yasaklanan kitaplar öyle duyulmamış, edilmemiş, insanların sahiplenmemiş olduğu kitaplar da değil! Aralarında David Lawrence’tan Lady Chatterley’nin Aşığı,  Lyman Frank Baum’dan Oz Büyücüsü, George Orwell’den 1984 ve Hayvan Çiftliği, James Joyce’dan Ulysses, Dan Brown’dan Da Vinci Şifresi, Vladimir Nobokov’dan Lolita da yer alıyor.

Yasaklanan kitaplar ne yazık ki bol bol var. Bunları yasaklayanlara inat, bu hafta olmasa bile (ki benim açımdan da bu hafta içinde yapmak gerçekçi bir hedef değil) yıl bitmeden en azından bir tanesini okuyun derim. Şimdiden iyi okumalar!

Follow: